vesaire (Page 8)

vesaire

Giriş yap Abone ol

Çocukluğumuzu neden unuturuz?

Çocukluğumuzu neden unuturuz?

Hatırlayabildiğim en eski hatıralar daha ziyade nostaljik görüntülere benziyor. Mesela büyüdüğüm evin güneş alan mutfağı ve oturma odası. Veya parmağımı yaktığım mum. Veya oyun vaktinde beni oyalayan plastik oyuncak seti. Çoğumuz hayatımızın ilk yıllarını böyle birbirine benzemeyen, hayal meyal hatıralarla hatırlarız. Ne var ki, henüz 18 aylıkken yaptığı bir araba

Doğa ve gelecek, madenciliğin gölgesinde nasıl yok ediliyor?

Doğa ve gelecek, madenciliğin gölgesinde nasıl yok ediliyor?

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan 7552 sıra sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, enerji yatırımlarının hızlandırılması amacını taşır gibi görünse de doğanın hukuki koruma rejimini parçalayarak piyasa önceliklerine açan ve önceki dönemin hukuka aykırı uygulamalarını geriye dönük olarak meşrulaştıran bir istisna rejimi inşa etmektedir. Teklif, kamusal denetimi

LANETLİ SIĞIR. Burhan Kum, 2024.

“Büyük resmi” deşifre etmek

Geçen nisan ayının başında Antalya’da, Gülden Bostancı Galeri’de gerçekleşen Yaranın Kabuğunu Kaldırmak Gibi sergisi vesilesiyle Burhan Kum ile buluştuk; siyasetten sanata, tarihi ve günümüzü konuştuk. İstanbul’a dönüşün ardından e-posta yordamıyla, karşılıklı soru-cevap usulünde gerçekleştirilen bu söyleşide önceden verili soru yoktu. Ancak görünen o ki iki

Evde, hırslı ve öfkeli

Evde, hırslı ve öfkeli

Ekmek almaya gönderilen, her akraba ziyaretinde ne kadar boy attığı konuşulan, parlak bir gelecekte havalı diplomalarla büyük işler başarması beklenen aile fertleri evin gençleriydi. O gençler büyüdü, dünya değişti. Aralarında koşullara ve seçimlere bağlı olarak eğitimini yarıda bırakan veya tamamladıktan sonra çalışmayıp ebeveynleriyle birlikte yaşamaya başlayanlar oldu. Onlara artık "

Bu kadar görülmeyi kim istedi?

Bu kadar görülmeyi kim istedi?

İnsan hep başkalarına karşı savundu kendini. Başka insanlara, doğaya karşı. Durmadan doğaya karşı güç kullandı. Sonuç: güce, şiddete, korkuya ve bağımlılığa dayanan bir uygarlıktan başka bir şey değil. Kurban (Offret). Andrei Tarkovsky, 1986. Dünyanın ekseni birkaç milim yerinden oynadı. Yalnızca ülkemizde değil dünya halklarının gündeminde de yoksulluk, bölgesel çatışmalar ve

Yangınları kim çıkarıyor?

Yangınları kim çıkarıyor?

Belli ki her yaz karşılaştığımız bu yangın döngüsü durmayacak.

Ağrı nedir?

3 Temmuz 2025, Çeşme, İzmir. Fotoğraf: Kazım Kızıl.

Doğayla değil piyasayla uyumlu bir iklim rejimi mi?

7552 sayılı İklim Kanunu, Türkiye’de iklim krizine yönelik ilk kapsamlı yasal metin olarak 9 Temmuz 2025’te yürürlüğe girdi. İlk bakışta, yasanın iklim değişikliğiyle mücadele, karbon emisyonlarını azaltma ve uyum stratejileri geliştirme hedefleri taşıdığı görülüyor. Ancak dikkatli bir okumayla metnin doğayı toplumsal bir ortak değer olarak değil ekonomik işlem

Yerli ve milliye karşı ötekileri büyütmek

Yerli ve milliye karşı ötekileri büyütmek

19 Mart’ta başlayan süreç her geçen gün yeni bir operasyonla, yeni bir hedef gösterme dalgasıyla büyüyor. Türkiye’nin köklü mizah dergisi Leman’da yaşananlar da bu dalganın parçası. Derginin 26 Haziran tarihli sayısında yayımlanan bir karikatür gerekçe gösterilerek dört çalışan hakkında soruşturma başlatıldı, gözaltıların ardından tutuklamalar geldi. Yetmedi, Leman

Kanziler maskeyi neden bu kadar sevdi?

Kanziler maskeyi neden bu kadar sevdi?

19 Mart’tan bu yana gerçekleşen protesto eylemlerinde bazı yüzler hiç görünmedi. Oradaydılar, hatta orada olduklarını ispat etmek için en çok çırpınanlar da onlardı. Görünmeden fark edilmeyi denediler. Seküler milliyetçiler, ülkücüler, Türkçü çocuklar, Zafer Partili gençler… Farklı tarif çıkmazlarına sıkışmış gençlerdi bunlar. Alanda bulunmamayı meşrulaştırmak isteyenlerce “alanlardaki kitle” diye işaret

Tahammülün suç ortaklığı

Tahammülün suç ortaklığı

Burnumuzun dibindeki savaşları her defasında biraz daha az konuşuyorum, daha az bağırıyor, daha çabuk alışıyorum. Çocuklar ölüyor, kameraya bakan sağlıkçılar, muhabirler, siviller ölüyor ama ben bu ölümleri telefon ekranından izlemeye öyle veya böyle alışıyorum. Bu alışma hali belki de en büyük çöküşüm oluyor. Sosyal medya akışında her acı bir sonrakine

Ateş Alpar, "İmkân ve İhtimal", Dışardan İçeriye Sızanlar serisinden, 2016-2025.

Ardıl görüntünün sessizliği: “İmkân ve İhtimal”

Hamlet, “Kim var orada?” cümlesiyle açılır. Okurunu bir cinayetin karmaşıklığına, parçaların bütünlüğüne davet eder Shakespeare. Ateş Alpar’ın İmkân ve İhtimal başlıklı solo sergisi de bir barikatla açılır ve barikatın ardında kimlerin olduğu sorusunu yanıtlamaya davet eder ziyaretçilerini. Çekilen sınırın ardında “kimlerin” ve “nelerin” olduğunu görmeye başlarız. Parçalar halindeki salt

Madımak Oteli saldırganların kuşatması altında, 2 Temmuz 1993. Fotoğraf: Madımak Katliamı Hafıza Merkezi.

2 Temmuz 1993’te ne oldu?

1993'te, Alevi ozan Pir Sultan Abdal adına her yıl temmuz ayında düzenlenen şenliklerin dördüncüsü gerçekleşecekti. Türkiye’nin ve Avrupa’nın pek çok yerinden yazarlar, şairler, karikatüristler, halk ozanları, tiyatro grupları, semah ekipleri ve çoğunluğu Alevi yüzlerce insan şenliklere katılmak için Sivas'a gelmişti. On altıncı yüzyılda Sivas’

Hayal kırıklığı ne işe yarar?

Hayal kırıklığı ne işe yarar?

Hayal kırıklığı yaşamamak için hayal kurmaktan kaçınmak tanıdık geliyor mu size? Hayal kırıklığından korunmak için beklentileri azaltma isteği insanca olmakla birlikte pek de gerçekçi değil. Kendimizle, ailemizle, sosyal çevremizle, hatta içinde yaşadığımız toplumla ilişkimiz devam ettiği sürece almayı arzu ederiz, eğer adaletli bir beklentiyse bunun karşılanmasını hak ederiz de. Alma-

Fazla mı geldi? Vah vah.

Fazla mı geldi? Vah vah.

Kadın sporcuların öne çıkamayacağı söyleniyor. Özgün bir tavra sahip olamayacakları, stadyumları dolduramayacakları veya rekorları kıramayacakları anlatılıp duruyor. Oysa kadın sporcular çığır açan başarılarıyla çoktandır bu ezberleri bozuyor. Nike, küresel ölçekte sürdürdüğü yeni kampanyasında “onu yapamazsın, bunu söyleyemezsin” sözleriyle büyüyen ve yaşayan kadın sporculara başrolü teslim ediyor, kimliklerini özgürce sergileyebilecekleri bir

Kıyılar kimin için, ne için?

Kıyılar kimin için, ne için?

26 Haziran 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği, kamuoyunda fazlaca tartışılmadan yürürlüğe girdi. Buna göre, bakanlığa tasarruf hakkı verilen orman alanlarından kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan bölümleri “kamu kullanımına açık olmak şartıyla” tahsis sınırlarına dahil edilebilecek. Görünüşte teknik ve sınırlı bir idari yetkilendirme gibi duran bu değişiklik,

Yalnızca Yezdan Kayacan değil

Yalnızca Yezdan Kayacan değil

Bir düşüş sesi yankılandı içimizde. O sesi ne unutturabilir ne de üzerini örtebiliriz. Yezdan Kayacan… 13. kattan düştü. İntihar mıydı, kaza mıydı bilinmiyor. Ama biz bazı şeyleri biliyoruz. Bir oyuncunun yaşamakta zorlandığı hayatı, tutunamadığı duvarları, boğazına kadar dolmuş haldeyken sustuğu anları… Bunları biliyoruz. Biliyoruz ki bunları yaşayan yalnızca Yezdan değil.

HOŞGELDİN LENİN (Begüm Özden Fırat, Aylin Kuryel, Emre Yeksan, Ahmet Murat Öğüt, 2016).

Kayıp Lenin büstü bulundu, Akçakoca’da sergileniyor

1993 yılında Batı Karadeniz’de Akçakoca sahiline vuran, ardından kaybolan Lenin büstü yıllar sonra bir depoda bulundu. Büst, artık kalıcı olarak Akçakoca Belediyesi’ne ait Özkök Kültür Evi’nde sergileniyor. 17 Temmuz 1993’te, Düzce’nin Akçakoca ilçesinin kıyılarında ahşaptan yapılmış bir büst bulundu. Hangi ülkeden geldiği belirlenemeyen büst, kilometrelerce

Bill ve Melinda Gates, Mozambik, 2003. Fotoğraf: Barbara Kinney, Bill & Melinda Gates Foundation.

Empatinin silahlaştırılması: İnsancıllık nasıl markalaştırıldı?

Krizlerin zaman çizelgelerini istila ettiği ve trajedilerin anında metalaştırıldığı çağımızda, empati bizi adalete ulaştıracak bir köprü değil sosyal etki, markalaşma ve daha fazla tüketim için bir araç, hatta bir para birimi haline gelmiştir. Genelde “empati ekonomisi” olarak adlandırılan bu olgu, başkalarının acılarıyla duygusal bağ kurmanın tıklama, satın alma ve siyasi

Dil susmak içindir

Dil susmak içindir

Eğer dil olmasaydı susup içimize nasıl atardık? Sinip nasıl saklanırdık? Nasıl gizlenirdik altına… İnlerimizi nasıl yapardık… Her şeyin üzeri kapatılabilir birkaç sözcükle. Sağduyuya meydan okunmasını çok seviyorum, onun için düşkünüm bir yandan da teoriye, rasyonalizme. “Hayır, gördüğümüz gibi değil”, “hayır, yanılıyormuşuz,” diyen pek çok düşünceye, metne, elimde olmadan çekiliyorum. Gospodinov’

Berkin, ötekiler ve ikiye bölünmüş bir toplum

Berkin, ötekiler ve ikiye bölünmüş bir toplum

12 sene önce bugün Berkin kafasından vuruldu, gaz fişeği kapsülüyle. Okmeydanı’nda saat 7 sularında, ekmek almaya gittiği sırada yere düştü küçük bedeni, henüz 14 yaşındaydı. Sonra, “Bakkala ekmek almaya gittiğine dair bir belgen var mı?” diyecekti devlet büyükleri arkasından. Nihayetinde ekmek almaya giderken her zaman belge olur elimizde. 12

Arkadaş ayrılıkları hakkında daha fazla konuşmalıyız

Arkadaş ayrılıkları hakkında daha fazla konuşmalıyız

Romantik ilişkiler konusunda neredeyse obsesif hale gelmiş toplumumuzda, arkadaşlık çoğu zaman pek de ilgi çekici bir gündem olamıyor. Arkadaşlıklar doğuştan edindiğimiz ve kendiliğinden sürdürülen etkileşimler gibi algılandığı için arkadaşlığın ne başlangıcı, ne gidişatı, ne de bitişi üzerine konuşuyoruz. Oysa çoğu insan için bir arkadaşlığın sonu, en az bir romantik ilişkinin

Yapmamayı tercih ederim: Psikanaliz Bartleby’ye ne vaat ediyor?

Yapmamayı tercih ederim: Psikanaliz Bartleby’ye ne vaat ediyor?

Amerikan edebiyatının en saygın yazarlarından Herman Melville’in New York’ta geçen Kâtip Bartleby adlı uzun öyküsünde, Bartleby karakteri modern büro yaşamının içine sıkışmış bir figür olarak karşımıza çıkar. Bartleby, kâtip olarak işe girdiği Wall Street’teki hukuk bürosunda kısa bir zaman içinde kendisine verilen görevleri “Yapmamayı tercih ederim” diyerek

Bu hikayenin oyuncusu kim?

Bu hikayenin oyuncusu kim?

Bizim sahnemiz her zaman set değildi. Bazen okuldu, bazen sokak, bazen bir tutanak kağıdının üzeriydi. Provalarda ezber yaparken gözaltı haberini alanlar olduk. Bir sahneye çıkmadan önce hangi paylaşım yüzünden diziden atıldığımızı öğrendik. Ve çoğumuz o an sahneyi değil, hayatı oynadığımızı fark ettik. Kamera yoktu ama kayda alınıyorduk. Işık yoktu ama

Sıyrılıp gelir bir isyan

Sıyrılıp gelir bir isyan

Türkiye Cumhuriyeti devleti Grup Yorum karşısında kırk yıldır sürdürdüğü tutarlı saldırısında geçen hafta yeni bir hamle daha yaptı, grubun albümlerini ve parçalarını internet platformlarından toplu olarak kaldırttı. Topluluğun yasaklar ve saldırılarla geçen tarihine aşina olanlar açısından tabii ki bunda şaşılacak bir taraf yok. Hatta esas şaşılacak olan şey bunun bugüne