ELEŞTİRİ - vesaire (Page 5)

vesaire

Giriş yap Abone ol

ELEŞTİRİ

746 yazılık bir koleksiyon

Neden sürekli eski dizileri izleyip duruyoruz?

Neden sürekli eski dizileri izleyip duruyoruz?

Yeni dizileri takip etmek yerine dönüp dönüp arşivleri karıştırıyorsanız, yalnız değilsiniz.

Hissediyorum, öyleyse hiçbir şey yapmıyorum

Hissediyorum, öyleyse hiçbir şey yapmıyorum

"Cam fanus" sıradan bir metafor değil artık; bir yaşam biçimi, bir sınıfsal duruş, bir estetik-politik refleks. Tamamen "clean", beyaz dengede, minimalist, duyarlılıkla baharatlandırılmış sosyal medya profillerinin ışıltısı altında büyüyen bu yeni insan tipi, fanusun içinde doğuyor, büyüyor ve burada soluksuz kalıyor. Bu insanlar, kimliğini yalnızca

Bugün siz nasılsınız?

Bugün siz nasılsınız?

Sergilediğimiz yaşamların kalp yağmuruna tutulmasını beklediğimiz sosyal medyada uzun süredir fırtınanın ortasındayız. Her birimiz kolektif bir anksiyeteyi filtreleyerek yaşamaya çalışıyoruz. Çünkü burası Türkiye, burada hepimizin ortak takipçisi, toplumsal travmalar. Kültür eleştirmeni Byung-Chul Han, neoliberal toplumda bireyin her an bedenini, kimliğini ve mutluluğunu sergilemek zorunda olduğunu söyler. Zevk, keyif, hatta

“Feminist” bir eylem olarak kişisel bakım

“Feminist” bir eylem olarak kişisel bakım

Kişisel bakım dendiğinde aklımıza gelen ilk şey bedeni iyileştirmekten ziyade düzeltmek ya da kusurları gizlemek. Hatta doğrudan mağazalarda kişisel bakım reyonlarındaki raflarca ürün gözümüzün önünde canlanıyor. Tükettikçe kendimizdeki "iyilik halini" pekiştiriyoruz. Artık görünür kusurlarımızın hepsi biraz daha bakımla çözülebilir. Kendimizde fiziksel olarak eksik bulduğumuz ya da daha iyi

Zamandışı bir ritim: Etiyopya cazı bana ne yaptı?

Zamandışı bir ritim: Etiyopya cazı bana ne yaptı?

“Tezeta” diye bir kelime var Amharcada, “özlem” anlamına geliyor. Nedenini pek iyi bildiğim bir yerden, bu özlem duygusu fazla kurcalıyor aklımı. Ancak tezeta kurcalanamayacak kadar soyut. Hatta zamansız. İçimizde taşıdığımız ama adını koyamadığımız bir titreşim gibi. Mulatu Astatke’nin “Yegella Tezeta” parçasını ilk dinlediğimde (ve tekrar dinlediğimde) tam da bu

LANETLİ SIĞIR. Burhan Kum, 2024.

“Büyük resmi” deşifre etmek

Geçen nisan ayının başında Antalya’da, Gülden Bostancı Galeri’de gerçekleşen Yaranın Kabuğunu Kaldırmak Gibi sergisi vesilesiyle Burhan Kum ile buluştuk; siyasetten sanata, tarihi ve günümüzü konuştuk. İstanbul’a dönüşün ardından e-posta yordamıyla, karşılıklı soru-cevap usulünde gerçekleştirilen bu söyleşide önceden verili soru yoktu. Ancak görünen o ki iki

Evde, hırslı ve öfkeli

Evde, hırslı ve öfkeli

Ekmek almaya gönderilen, her akraba ziyaretinde ne kadar boy attığı konuşulan, parlak bir gelecekte havalı diplomalarla büyük işler başarması beklenen aile fertleri evin gençleriydi. O gençler büyüdü, dünya değişti. Aralarında koşullara ve seçimlere bağlı olarak eğitimini yarıda bırakan veya tamamladıktan sonra çalışmayıp ebeveynleriyle birlikte yaşamaya başlayanlar oldu. Onlara artık "

Bu kadar görülmeyi kim istedi?

Bu kadar görülmeyi kim istedi?

İnsan hep başkalarına karşı savundu kendini. Başka insanlara, doğaya karşı. Durmadan doğaya karşı güç kullandı. Sonuç: güce, şiddete, korkuya ve bağımlılığa dayanan bir uygarlıktan başka bir şey değil. Kurban (Offret). Andrei Tarkovsky, 1986. Dünyanın ekseni birkaç milim yerinden oynadı. Yalnızca ülkemizde değil dünya halklarının gündeminde de yoksulluk, bölgesel çatışmalar ve

Ağrı nedir?

Tahammülün suç ortaklığı

Tahammülün suç ortaklığı

Burnumuzun dibindeki savaşları her defasında biraz daha az konuşuyorum, daha az bağırıyor, daha çabuk alışıyorum. Çocuklar ölüyor, kameraya bakan sağlıkçılar, muhabirler, siviller ölüyor ama ben bu ölümleri telefon ekranından izlemeye öyle veya böyle alışıyorum. Bu alışma hali belki de en büyük çöküşüm oluyor. Sosyal medya akışında her acı bir sonrakine

Hayal kırıklığı ne işe yarar?

Hayal kırıklığı ne işe yarar?

Hayal kırıklığı yaşamamak için hayal kurmaktan kaçınmak tanıdık geliyor mu size? Hayal kırıklığından korunmak için beklentileri azaltma isteği insanca olmakla birlikte pek de gerçekçi değil. Kendimizle, ailemizle, sosyal çevremizle, hatta içinde yaşadığımız toplumla ilişkimiz devam ettiği sürece almayı arzu ederiz, eğer adaletli bir beklentiyse bunun karşılanmasını hak ederiz de. Alma-

Bill ve Melinda Gates, Mozambik, 2003. Fotoğraf: Barbara Kinney, Bill & Melinda Gates Foundation.

Empatinin silahlaştırılması: İnsancıllık nasıl markalaştırıldı?

Krizlerin zaman çizelgelerini istila ettiği ve trajedilerin anında metalaştırıldığı çağımızda, empati bizi adalete ulaştıracak bir köprü değil sosyal etki, markalaşma ve daha fazla tüketim için bir araç, hatta bir para birimi haline gelmiştir. Genelde “empati ekonomisi” olarak adlandırılan bu olgu, başkalarının acılarıyla duygusal bağ kurmanın tıklama, satın alma ve siyasi

Dil susmak içindir

Dil susmak içindir

Eğer dil olmasaydı susup içimize nasıl atardık? Sinip nasıl saklanırdık? Nasıl gizlenirdik altına… İnlerimizi nasıl yapardık… Her şeyin üzeri kapatılabilir birkaç sözcükle. Sağduyuya meydan okunmasını çok seviyorum, onun için düşkünüm bir yandan da teoriye, rasyonalizme. “Hayır, gördüğümüz gibi değil”, “hayır, yanılıyormuşuz,” diyen pek çok düşünceye, metne, elimde olmadan çekiliyorum. Gospodinov’

Arkadaş ayrılıkları hakkında daha fazla konuşmalıyız

Arkadaş ayrılıkları hakkında daha fazla konuşmalıyız

Romantik ilişkiler konusunda neredeyse obsesif hale gelmiş toplumumuzda, arkadaşlık çoğu zaman pek de ilgi çekici bir gündem olamıyor. Arkadaşlıklar doğuştan edindiğimiz ve kendiliğinden sürdürülen etkileşimler gibi algılandığı için arkadaşlığın ne başlangıcı, ne gidişatı, ne de bitişi üzerine konuşuyoruz. Oysa çoğu insan için bir arkadaşlığın sonu, en az bir romantik ilişkinin

Yapmamayı tercih ederim: Psikanaliz Bartleby’ye ne vaat ediyor?

Yapmamayı tercih ederim: Psikanaliz Bartleby’ye ne vaat ediyor?

Amerikan edebiyatının en saygın yazarlarından Herman Melville’in New York’ta geçen Kâtip Bartleby adlı uzun öyküsünde, Bartleby karakteri modern büro yaşamının içine sıkışmış bir figür olarak karşımıza çıkar. Bartleby, kâtip olarak işe girdiği Wall Street’teki hukuk bürosunda kısa bir zaman içinde kendisine verilen görevleri “Yapmamayı tercih ederim” diyerek

"Yine Ne Oldu?" 13. Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali, 2002. Fotoğraf: Barış Üstel, Didar Yeşilyurt.

Başlığım yok, sahnem de

Tiyatro dediğimiz şey artık üretim değil, bir tür ikna çabası. Kendimizi, fikrimizi, metodumuzu, seyircimizi, sponsorumuzu, hatta oyuncumuzu ikna etme süreci. Bu ikna süreci bitince sahne başlıyor ama sahneye varmadan sahne bitiyor. Üretim, artık bir içerik olmaktan çok izin kağıdına, oyuncu şöhretine, izleyici tahminine indirgenmiş durumda. Tiyatro yapmıyoruz, raporlama yapıyoruz. Hikaye

“Hayatını kaybetti”

“Hayatını kaybetti”

Aklı başında, solduyulu hemen herkesin Twitter’dan şikayet ettiği ama yine de içinden çıkamadığı bir dönemdeyiz. Tıpkı kapitalizm gibi. Aklı başında, solduyulu hemen herkes şikayet edip duruyor yıllardır ama bir türlü içinden çıkamı… Neyse, konumuz bu değil. Konumuz, bir komedi serisinde, Lost dizisi için söylenen “Bozdu, çok bozdu, daha fazla

"Üzerine okumuş olmak" üzerine

"Üzerine okumuş olmak" üzerine

Bazı kitapları hiç okumadığımız halde üzerlerinde epeyce durmuş gibiyizdir. Öyle ki, kapağını açmadığımız bir eserin “çerçevesini” kavramış, yazarına mesafemizi tayin etmiş, üslubuna dair kanaat bildirmiş bile olabiliriz. Bir zamanlar “üzerine okumuş olmak” bir tevazu belirtisiydi belki, artık yerini kitabın kendisine dokunmayan ama onun gölgesinde yapılan bir entelektüel gösteriye bırakıyor. Hızla

Boulevard Saint Germain, Paris, 6 Mayıs 1968. Fotoğraf: Bruno Barbey, Magnum Photos.

Proleter semptom

Yaklaşık 90 sene önce Freud uygarlığın hoşnutsuzluklarını ele alırken ölüm dürtüsünün önemini ihmal etmemekle kalmamış, ona ayrıcalıklı bir yer vermişti. Freud, organizmaya içkin olarak düşündüğü (öyle ki hücrelerin dürtülerinden söz ederek yola çıkar) "ölüm dürtüsü" kuramına giriş yapmak ve onu kökten biçimde değiştirmek için kişisel hikayesindeki başka üzücü

Sosyal medya artık “sosyal” değil

Sosyal medya artık “sosyal” değil

Sosyal medyayı kullanmaya başladığımda herhalde 12 yaşındaydım, sabah erkenden, evdekiler uyanmadan gizlice aile bilgisayarının başına geçerdim. Facebook’a girip arkadaşlarımın yaptığım son şakaya yanıt verip vermediklerini veya önceki gün yaptığımız dedikoduyu hâlâ konuşup konuşmadıklarını görebilmek için sabaha kadar zor sabrederdim. O zamanlar, yani 2010’ların başında internetin sunduğu olanakların farkına

Fotoğraf: Bilal Seçkin.

Keder cemi

Sırrı Süreyya Önder’in bedeni de ruhu da en çok BARIŞ'ın yükünü taşıdı.

İspanya iç savaşında sadık bir milisin ölümü. Cordoba, İspanya, Eylül 1936. Fotoğraf: Robert Capa, Magnum Photos.

Acı çekmenin göstergeleri: Dijital çağda görme etiği üzerine

Kültürel hegemonya ve karşı bellek meselesi

Kültürel hegemonya ve karşı bellek meselesi

Kültürel hegemonya sadece zihinleri etki altına alma meselesi değildir, aynı zamanda yaşamın örgütlenme biçimidir.

Bir sevme biçiminin anatomisi: Ursula K. Le Guin’i neden ve nasıl seviyoruz?

Bir sevme biçiminin anatomisi: Ursula K. Le Guin’i neden ve nasıl seviyoruz?

Ursula K. Le Guin, kadın olduğu kadar devrimciydi. Devrimciliği de eskide kalmış bir devrimcilik değildi, hâlâ da değil.

Donald Trump. İllüstrasyon: Nathalie Matthews Romo.

Liderler mi çılgın, yoksa kapitalizm mi?

Dünya bir çılgınlığın içinde, elbette doğru. Ama bu çılgınlığın bir adı var: kapitalizm.